เคยต้องสร้างคอลัมน์ช่วยคำนวณ “จำนวน x ราคา” ทีละแถวก่อนจะรวมยอดไหมครับ หรือเคยเจอเงื่อนไขซับซ้อนที่ SUMIFS ทำให้ไม่ได้ตรงๆ เช่น ต้องเช็คแบบ OR ปนกับ AND ในสูตรเดียว ปัญหาพวกนี้แก้ได้ด้วยสูตร SUMPRODUCT ที่คูณค่าคู่กันในแต่ละแถวแล้วบวกรวมให้เสร็จในสูตรเดียว บทความนี้จะพาไปดูวิธีใช้พร้อมตัวอย่างจำลองให้เห็นภาพจริง
🎬 ดูวิดีโอสอน (1 นาที 33 วินาที) บน Excel จริง หรืออ่านขั้นตอนละเอียดด้านล่างได้เลย
SUMPRODUCT คืออะไร ใช้งานยังไง
SUMPRODUCT คือสูตรที่เอาค่าในแต่ละแถวของ array (ช่วงข้อมูล) ตำแหน่งเดียวกันมาคูณกันก่อน แล้วค่อยบวกผลคูณทั้งหมดรวมเป็นตัวเลขเดียว รูปแบบสูตรคือ
=SUMPRODUCT(array1, [array2], [array3], ...)
จะใส่ array เดียวหรือหลาย array ก็ได้ ถ้าใส่ array เดียวจะเท่ากับ SUM ธรรมดา แต่จุดเด่นจริงๆ อยู่ตรงที่ใส่หลาย array แล้วให้สูตรคูณคู่กันเองทีละแถวโดยไม่ต้องสร้างคอลัมน์ช่วยเลย

สูตรนี้คำนวณ (3×25) + (5×10) + (2×8) = 75 + 50 + 16 = 141 ในสูตรเดียว ไม่ต้องสร้างคอลัมน์ “ยอดรวมต่อแถว” แยกไว้ก่อนแล้วค่อย SUM ทีหลังแบบที่หลายคนเคยทำ ประหยัดทั้งเวลาและพื้นที่ในชีตไปได้เยอะ
ใช้ SUMPRODUCT แทน SUMIFS เมื่อเงื่อนไขซับซ้อนกว่าปกติ
SUMIFS ใช้ได้ดีกับเงื่อนไขแบบ AND ทั่วไป (ต้องเข้าเงื่อนไข A และเงื่อนไข B พร้อมกัน) แต่พอเป็นเงื่อนไขแบบ OR ปนกับ AND ในสูตรเดียว เช่น “นับเฉพาะสาขากรุงเทพ หรือ เชียงใหม่ ที่ยอดขายเกิน 1000” SUMIFS ทำตรงๆ ไม่ได้ ต้องพึ่ง SUMPRODUCT แทน โดยอาศัยหลักการว่าเงื่อนไขที่เป็น TRUE/FALSE พอเอาไปคูณกันในสูตรจะถูกแปลงเป็น 1/0 อัตโนมัติ
COUNTIFS และ SUMIFS นับ/รวมข้อมูลหลายเงื่อนไข
นับจำนวนรายการด้วยเงื่อนไขซับซ้อนที่ COUNTIFS ทำไม่ได้ตรงๆ
SUMPRODUCT ไม่ได้ใช้แค่รวมยอด แต่ใช้นับจำนวนรายการที่เข้าเงื่อนไขซับซ้อนได้ด้วย โดยตัดคอลัมน์ตัวคูณสุดท้ายออก ให้เหลือแค่ผลของเงื่อนไขที่เป็น TRUE/FALSE คูณกันเอง
สูตร SUMIF, COUNTIF, IF ใช้ยังไง ต่างกันตรงไหน
ข้อควรระวังเวลาใช้ SUMPRODUCT
มีจุดที่พลาดกันบ่อยเวลาเริ่มใช้ SUMPRODUCT ควรระวังไว้ก่อนดังนี้
| ข้อควรระวัง | รายละเอียด |
| ขนาด array ต้องเท่ากัน | ทุก array ที่ใส่ในสูตรต้องมีจำนวนแถว/คอลัมน์เท่ากันหมด เช่น B2:B10 กับ C2:C10 ถ้าใส่ B2:B10 คู่กับ C2:C9 จะขึ้น #VALUE! ทันที |
ลืมใส่ double unary (--) |
ในบางกรณีที่เอาผลเงื่อนไข TRUE/FALSE ไปบวก/ลบ/คูณกับตัวเลขอื่นตรงๆ ควรแปลงเป็น 1/0 ก่อนด้วย -- หน้าวงเล็บเงื่อนไข (เช่น --(A2:A10="กรุงเทพ")) เพื่อความชัดเจน แม้บางกรณีการคูณกันเองก็แปลง TRUE/FALSE เป็น 1/0 ให้อัตโนมัติอยู่แล้วก็ตาม |
| ห้ามกด Ctrl+Shift+Enter | ต่างจากสูตร Array แบบเก่าบางตัว SUMPRODUCT กด Enter ธรรมดาได้เลย ไม่ต้องกด Ctrl+Shift+Enter |
ดูเพิ่มเติมที่ Array Formula แบบเดิม (Legacy)
สรุป
SUMPRODUCT คือสูตรที่คูณค่าคู่กันในแต่ละแถวของ array แล้วบวกรวมให้เสร็จในขั้นตอนเดียว เหมาะมากเวลาต้องคำนวณผลรวมแบบถ่วงน้ำหนัก (จำนวน x ราคา) หรือเวลาต้องเช็คเงื่อนไขซับซ้อนแบบ OR ปนกับ AND ที่ SUMIFS/COUNTIFS ทำตรงๆ ไม่ได้ แค่จำไว้ว่าทุก array ต้องมีขนาดเท่ากันเสมอ ก็ใช้งานได้อย่างมั่นใจ ใครอยากทบทวนสูตรรวม/นับข้อมูลตามเงื่อนไขพื้นฐานก่อน แนะนำให้อ่านเพิ่มที่ 10 สูตร Excel พื้นฐานที่ต้องรู้ไว้ใช้ทำงานประจำวัน